|
|
| |
|
|
|
Dezenfektanlar |
|
Zararlı mikroorganizmaların ortamdan
uzaklaştırılması için kullanılır. Doğru ve
yeterli bir temizlikte bakterilerin üremesi
ve yer değiştirmesi minimuma indirilir.
Ancak doğrudan temasla bulaşan bakterilerin
taşınması azaltılamaz. Bu nedenle temizlikte
çeşitli bakterilere karşı yüksek aktiviteye
sahip dezenfektanların kullanılması gerekir.
Dezenfektanlar dezenfeksiyon amacıyla
kullanılır. Başlıca dezenfeksiyon
yöntemleri; ısıyla (65 C derecede 10 dakika
veya 100 C derecede 5 dakika buhar ve su
kullanılarak), temizlik yoluyla ve kimyasal
maddelerle yapılır. Çamaşır temizliğinde
ısıyla dezenfeksiyon sözkonusu iken, genel
temizlikte kimyasallarla yapılan yöntem
tercih edilir.
Dezenfektanların doğru kullanılabilmesi için
toksit etkilerinin ve hangi
maddelerle nötralize edilebileceklerinin,
hangi materyallere zarar verebileceklerinin
bilinmesi gerekir. Dezenfektanların çoğu bir
dereceye kadar zehirlidir. Fakat, bakım
işlerinde normal kullanmayla önemli
zarar vermezler. Bununla beraber deride
tahriş yapma özellikleri oldukça fazladır.
Bu nedenle kullanımda eldiven
kullanılmalıdır, iyi bir dezenfektan bir
dereceye kadar koku kontrolüne de sahip
olmalıdır. Ancak bu kontrol kokuyu
maskeleyici olmayıp, kokunun kaynağını
tahrip edici olmalıdır.
Dezenfektanlar, eğitilmiş personel
tarafından kullanma talimatına uyularak
kullanılmalıdır. Birbirine
karıştırılmamalıdır, tehlikeli olabilir.
Uygulanmadan önce yüzey iyi temizlenmeli,
gereksiz yere kullanılmamalı, kullanıldıktan
sonra ortam bol su ile durulanmalıdır.
Gerekmedikçe kuvvetli konsatrasyondan
sakınmalı ve kullanım sırasında ortamın pH
derecesine dikkat edilmedir.
Dezenfektan
Çeşitleri:
Dezenfektanların pekçok çeşidi
bulunmaktadır. Bunlar
içinde
en fazla bilinen çeşitler hakkında aşağıda
kısa açıklamalara yer verilmektedir.
Hipokloridler:
Yemeklerin temas ettiği yüzeylerde
kullanılan dezenfektanlardır.
Pahalı değildir
ve doğru konsantrasyonda kullanıldıklarında
çok az tat yada koku bırakırlar. Geniş bir
antibakteriyel aktivite yelpazeleri vardır.
Bu aktivite, bakteri sporlarına karşıdır ve
bu özellik çoğu dezenfektanda yoktur.
Kuvvetli çözeltilerdir. Bazı metalleri
aşındırabilirler.
İyodoforlar:
Bu
tür dezenfektanlar, iyot ve deterjan
kapsamaktadır ve organik materyaller
tarafından pasif bırakılabilir. Sporlarla
mücadelede hipokloritier kadar etkin
değildir ve daha pahalıdırlar, az tat yada
koku bırakırlar.
Amonyum
Bileşikleri (QAC'Ier):
Bu tür
dezenfektanlar bakterilere karşı
hipokloritier yada iyodofor dezenfektanlar
kadar etkin değildir. Dezenfektanın taze
solüsyonları günlük olarak kullanılmalıdır.
Amfoterik
etkileyiciler.
Bu tür
dezenfektanların, deterjan ve bakteri
öldürücü özellikleri vardır. Toksit
özellikleri düşüktür, nispeten daha az
aşındırıcı, tatsız ve kokusuzdurlar. Bununla
birlikte organik maddeler tarafından etkisiz
kılınabilirler.
Fenolik
dezenfektanlar.
Birkaç tipi
vardır. Organik maddeler tarafından kolay
kolay etkisiz hale getirilemezler ama
plastik ve lastik (kauçuk) karşısında
etkisiz
kalırlar. Bazılarının kuvvetli kokuları
vardır. Genellikle yemek temas eden yerlerde
kullanılmaları önerilmez.
İyi bir
dezenfektanda olması gereken özellikler
şunlardır:
•
Toksit olmamalı.
•
Mikroorganizmaların pek çoğuna etki
edebilmeli,
•
Pratikte uygulanabilir olmalı.
•
Çevreye zarar vermemeli,
•
Aşındırıcı olmamalı,
•
Yemek konulan yerlerde kullanılanlar kokusuz
ve renksiz olmalı,
•
Her sertlikte suda etkin dezenfeksiyon
sağlamalı, |
|
|
|
Mekanik
Temizleme Tozu |
|
Temizleme
tozları, sabun, soda, koku verici maddeler,
aşındırıcı maddeler. Katkı maddeleri ve
sentetik yüzey aktif maddeler içeren toz
karışımlarıdır. Sürüldüğü yeri çizmez.
Özellikle, taş. fayans, emaye, madeni eşya,
mermer gibi
yüzeylerin temizliğinde kullanılır..
Yüzeylerdeki inatçı kir ve lekelerin
çıkarılmasında kullanılırlar. Zamanla
yüzeyleri aşındırırlar. Banyo, tuvalet,
lavabo vb. yüzeylerde
kullanılmalıdırlar. Tane iriliğine ve
içerdiği temizliğe katkıda bulunan madde
miktarına göre çeşitleri olabilir. Taneler
irileştikçe. Yüzeyleri çizme ve aşındırma
oranları artar. Tipi ne olursa olsun bu tür
tozlar zamanla yüzeyleri aşındırırlar.
Temizleme
tozları, sünger gibi gözenekli temizlik
araçlarına dökülmeyeceği gibi. suya
dökülmesi de fayda sağlamaz. Kullanılacağı
zaman, ya bir nemli bez üzerine dökülerek
sürtülür veya temizlenecek yüzeye serpilir,
fırça veya bez yardımıyla ovulur. Gerek
kullanma sıklığı gerekse miktar olarak
mümkün olduğu kadar az kullanılmalı,
kullanmadan önce ıslatılarak krem şekline
getirilmeli, özellikle banyo ve tuvalet
temizliğinde tercih edilmedir. Temizleme
tozları genellikle, ağız kısmı delikli
kutularda satılır. Kuru ve serin yerde
saklanmalıdır. |
|
|
|
Cila |
|
Büyük molekül
ağırlığına sahip primler alkollerin yağ
asitleriyle yaptığı esterlerdir.
Buharlaşmadan kururlar, bu nedenle yüzeyde
bir tabaka oluştururlar. Piyasada sıvı.
Katı. krem ve sprey şeklinde bulunurlar. En
fazla kullanılan sıvı cilalardır. Uygulama
sırasında yüzeylerin temiz olması gerekir.
Yüzeylerin pürüzsüz, parlak ve güzel
görünmesini sağlayan cilaların esas görevi
yüzeyi nem, aşınma, mikroorganizma ve
çizilmelere karşı korumaktır. Yılda birkaç
kere uygulanırlar. Yüzeyleri parlak tutmak
için temizlik maddeleri ile bir arada
üretilmiş ve günlük kullanıma sunulmuş
cilalar mevcuttur. Cilalar soldan ve su
esaslı olabilir. |
|
|
|
Çamaşır Sodası |
|
Kuvvetli bir
alkali olup, ucuz sabunların bileşiminde bol
miktarda bulunur. Şeffaf, kristal kütleler
halindedir. Açıkta bırakıldığında içinde
bulunan su buharlaşır toz haline gelir. Bu
hale gelmiş sodanın etkisi, kristal sodadan
iki misli fazladır.
Toz olan soda bu nedenle daha az miktarda kullanılmalıdır. Çamaşır
sodası, suyun kirecinin
ayrıştırılmasında, javel suyu yapımında,
tahta, yağlı maddelerin, taş döşemelerin
temizliğinde kullanılır. Özellikle, tahta ve
taş döşemelerin temizliğinde iyi sonuç
alınır. Fazla ve dikkatsiz kullanıldığında,
cilt. fırça, kumaş gibi boyalı eşyaları
yıpratır eskimelerine neden olur. Temizlik
işlerinde yarım kg. soda yarım kova sıcak
suda eritilerek kullanılmalıdır. Soda,
rutubetsiz, kapalı, madeni kutularda
saklanmalıdır. Ayrıca, naylon kovalar da
saklama için elverişlidir. |
|
|
|
Kostik Temizleyici |
|
Yakıcı maddeler olup buharları zehirlidir.
Cisimleri yakar, keskin bir koku çıkarır.
Yüzeyleri ve insan sağlığını (göz, solunum
yolları, ciğerler) tehdit eder. Bu nedenle
tuz ruhu. pis su boru açıcıları vb.
kullanımı sakıncalıdır. Tuz ruhu.
hidroklorik asidin bir çözeltisidir. Fayans
gibi yüzeylerin ağartılmasında kullanılır.
Yüzeyleri aşındırdığından ileride
yüzeyin daha fazla kir tutmasına neden olur.
Havanın İçinde bulunan nem ortaya çıkan klor
gazı ile birleşir. Havadaki tuz buharları
göz ve akciğerlere zarar verir.
Pis su
borularını açmada kullanılan kimyasal
açıcıların bazıları kostik içerir, bazıları
içermez. Kostik içermeyen yağ eriticiler her
ne kadar kostikier gibi çok zararlı
olmasalar da göz ve deriye temas
ettiklerinde zarar verirler. Kullanılması
gerekli durumlarda etiketteki uyarılar
dikkate alınmalıdır. Sıvı halde kostik
içeren açıcılar genellikle saç vb.
maddelerden kaynaklanan tıkanmalar için
geçerlidir. Granül halde kostik içeren
temizleyiciler en kuvvetli olanlardır.
Yüksek oranda kostik soda ve potas
içerirler. Yağ ve saç gibi maddelerin yol
açtığı tıkanmaların her ikisini de giderir. |
|
|
|
Yumuşatıcılar |
|
Durulama suyunu
nötralize eder. Dokumayı yumuşatma,
ütülemeyi kolaylaştırma, özellikle sentetik
dokumadaki elektrostatik yükü azaltma,
çamaşırın
makineden çıkmasını kolaylaştırma ve yıkanan
dokuya güzel koku verme amacıyla
kullanılırlar. |
|
|
|
Terebentin |
|
Cam.
ahşap,
kumaş ve mermer yüzeylerdeki yağlı ve inatçı
lekeleri çıkarmakta ve cila yapımında
kullanılır. Ağzı iyi kapanan şişeler
içerisinde ve ateşten uzak yerlerde
saklanmalıdır. Kullanımı sırasında şişenin
ağzı kapalı olmalı ve ateşten uzak
tutulmalıdır. |
|
|
|
Amonyak |
|
Hafif alkali
olup, asit lekelerini çıkarmada kullanılır.
Kullanmadan önce. eşyanın görünmeyen bir
yerinde denenmelidir. Uçucu özelliği
sebebiyle şişenin kapağı sıkı kapanmalıdır.
Ayrıca, amonyak, zehirli böcek, sivrisinek,
an ve yılan sokmaları durumunda da
kullanılır. |
|
|
|
Mavi İspirto |
|
Kimyada
metil alkol diye bilinir. Halk arasında mor
ispirto da denilir. Saf halde,
çimen, yosun,
tükenmez kalem gibi lekelerin
çıkartılmasında kullanılır. Birer ölçek
sirke, su, mavi ispirtoya 1-Z damla sıvı
deterjan karıştırıldığında cam-sil elde
edilir. Mavi ispirto ayrıca, resim
çerçevelerinin, aynaların, gümüşlerin
temizliğinde de kullanılır. |
|
|
|
Sirke |
|
Hafif bir asit
olup. herkes tarafından bilinir. Alkali
lekelerini nötralize eder.
Ayrıca,
camlardaki sinek ve badana lekelerinin
giderilmesinde, yünlü malzemelerin
yumuşatılmasında, halıların parlatılmasında
kullanılan bir maddedir. |
|
|
|
|
1 - 2 |
|
|