|
Temizlik maddelerinin bünyelerine pek çok değişik
kimyasal maddeler girmektedir. Bu maddelerin türleri,
miktarları kullanılacak yüzeye ve amaçlara göre
değişmektedir. Bazıları yalnız kullanıldığında etkili
olurken, bazıları da başka maddelerle birleşerek etkili
olmaktadır. Temizlik maddeleri formülasyonunda yer alan
bir takım maddeler temizlik işlevini kolaylaştırırken,
bazı maddeler temizliğe hemen hiç katkıda
bulunmamaktadır. Bu tür maddeler, dolgu ve koku verme
amacıyla kullanılmaktadır. Deterjanların bünyelerindeki
içerik maddeleri ve açıklamalarına aşağıda yer
verilmektedir. |
|
Yüzey Aktif Maddeleri |
|
Bu maddeler, suyun yüzey gerilimini azaltarak, temizlik
için gereken ıslanmayı sağlamaktadır. "Tensid" olarak da
adlandırılan yüzey aktif maddeler, bir tarafı su
tarafından çekilen (hidrofil), diğer tarafı su
tarafından itilen (hidrofob) iki grubu molekülünde
birleştiren bir yapıdan meydana gelir. |
| |
|
Anyonik Aktif Maddeler |
|
Sentetik temizlik maddelerinde (çamaşır-bulaşık
deterjanları, halı yıkama şampuanı vs.) en çok
kullanılan yüzey aktiftir. Etkisi ve çözünürlüğü
sıcaklıkla artan anyonik maddeler hafif kirleri çıkarıcı
özelliğinden dolayı güvenlidir. (Örn: Sabun) |
| |
|
Katyonik Aktif Maddeler |
|
Kir
çıkarma özelliği zayıf olan katyonikler aynı zamanda
pahalıdır. Birbirini nötralize edeceğinden anyoniklerle
birlikte kullanılmaz. Daha çok yıkama sonrası
işlemlerine uygun olan katyonikler genellikle çamaşır
yumuşatıcı ve (çamaşır suyu gibi) dezenfektanlarda
kullanılır. Antiseptik özelliği nedeniyle, daha çok
sanitasyonda tercih edilir. Özellikle sert yüzeyler,
katyonikle temizlendikten sonra daha geç toz
tutmaktadır. |
| |
|
Non-İyonik Aktif
Maddeleri |
|
Katyonik ve anyoniklere oranla daha pahalı olan non-iyonik
yüzey aktifler, güçlü kir çıkarma özelliğine sahiptir.
Non-iyoniklerin su sertliğinden ve düşük sıcaklıktan
etkilenmemesi, yağ bazlı kirleri en iyi şekilde
çıkarması ve sentetikler için uygun olması, diğer önemli
özellikleridir. Köpüksüz olduğundan otomatik yıkayıcılar
için elverişlidir. Hem katyonik, hem anyonikle birlikte
bulunabilir. |
| |
|
Amfoterik Aktif Maddeleri |
|
Amfoterik aktif maddelerin yapıları oldukça karmaşıktır
ve en az kullanılan yüzey aktiftir. Temizleme gücü
yüksek ve cilde zararsızdır. Daha çok kozmetik sanayinde
tercih edilmektedir. |
| |
