 |
TEMİZLİK PROGRAMI
Temizlik programı, temizlikle ilgili
tüm bilgileri içeren, temizliği her yönüyle
düzenleyen bir taktisel plandır. Temizlik
programlan günlük olarak hazırlanabileceği
gibi, periyodik yani. belli aralıklarla veya
sadece tek bir iş türü için hazırlanabilir.
İyi bir temizlik programı kuruma şu
yararları sağlar:
• Kurumun farklı alanlarında farklı
uygulamanın yapılmasını engeller,
• Personel yapacağı işi en küçük
ayrıntılarına kadar bilir.
• Kontrol kolaylaşır,
• Daha sonra yapılacak programlara ışık
tutar.
Bir temizlik programı hazırlanırken, bölüm
yetkilisinin, bazı bilgilere ihtiyacı
olacaktır. Ayrıca, bu bilgilerin belli
gruplar altında toplanarak sunumu da söz
konusudur. Bir temizlik programı yaparken
göz önünde tutulacak aşamalar kısaca şöyle
sıralanabilir:
1. Temizlik ihtiyacının belirlenmesi,
2. Temizlik süresinin belirlenmesi.
3. Kullanılacak personel sayısının
belirlenmesi.
4. İş sırasının saptanması,
5. Gerekli temizlik maddeleri, makine, araç
ve gereçlerin işin mahiyetine
uygunluğunun belirlenmesi.
6. Gözetim ve kontrol sisteminin kurulması.
7. Hazırlanan taslak programın
uygulanmasından sonra eksiklerin
- tamamlanmasıyla gerçek programın
hazırlanması.
Yukarıdaki aşamalar dikkatlice
incelendiğinde, aslında yapılan iş programı
ile, hangi iş, ne zaman, nasıl, hangi araç
ve gereçle, hangi alanda, kim tarafından, ne
kadar sürede ve ne sıklıkla yapılacaktır?
Sorularına cevap arandığı görülür. Bir
temizlik iş programı hazırlanırken ise, bu
sorular yanında, aşağıdaki konuların da
dikkate alınması önerilmektedir:
• Zaman.
• Herhangi bir alanda gereksinim duyulan
temizliğin niteliği.
• Trafiğin miktarı,
• Alanın durumu (binanın eski veya yeni
oluşu),
• Dışarıdaki kirin miktarı.
• Döşemelerin cinsi.
• Pencerelerin alanı-sayısı,
• Mobilyaların tipi ve miktarı,
• Temizlenmesi gereken yüksek tavanlar vb.
alanlar.
Temizlik programlarında, kullanılacak işgücü
ve malzeme miktarlarının da belirlenmesi
gerekeceğinde, herhangi bir alanın temizliği
ile ilgili olarak kullanılacak emek ve
malzeme miktarlarının belirlenmesinde şu
konulara dikkat edilmesi gerekir:
• Beklenen temizlik standardı (ne kadar ve
nasıl temizlenmeli),
• Yeterli kaynak (insan gücü, para. araç.
malzeme vb.).
• Fiziksel özellikler (döşeme, mobilya,
tesisat vb. yüzeylerin temizliğinin
rahatlığı ve kolaylığı),
• Mekanların kullanımı (az, çok vb.).
• Kullanım şekli (objelerin kullanım durumu
ve kirlenme sıklığı),
• Alanın kullanılabilirliği (alan ne kadar
kişi tarafından kullanılıyor).
• Alanı kullanan kişilerin özelliği.
KİRLER
Kirler, bakteri ve mikropların beslenmeleri
için en iyi ortamı oluştururlar. Kir
parçacıkları çoğunlukla mikroskobik
büyüklüktedir. Katı, yan katı ve sıvı halde
bulunabilirler. Kirin materyal üzerine
yapışması; kirin cinsine, kirin büyüklüğüne
ve zamana bağlıdır.
Kirlilik, steril bölgeler haricindeki sert
ve yumuşak bölgelerin her ikisinde de
mevcuttur. Bina içi ve bina dışındaki
çeşitli kaynaklardan ortaya çıkar.
Kirliliğin dış kaynakları, kolayca
görünebilen çamur, toprak, kireç, kum veya
daha zor meydana çıkan duman, is ve havayla
taşınan tozlardır. İç kaynakları ise,
kullanılan pis sular, ağız ve burun
salgılan, ölü deh kırıntıları, saçlar,
kalem-silgi kırıntıları, sigara külü vb.
şeylerdir. Bina içinde özellikle mutfaktan
taşınan çöpler de kirliliği yaratır. Bunun
yanında kirler; klimadan, binada
bulunanlardan, ayakkabılar, eller,
elbiseler, bagajlar ve saçlar vasıtasıyla
bir bölgeden, başka bölgeye ve dışarıdan
içeriye taşınırlar. Görünüş ve sağlık
bakımından istenmeyen ve zararlı olabilen
kir çeşitleri dört şekilde
gruplandırılabilir.
• Oluşumuna göre kirler
• Görünüşüne göre kirler
• Temizlenme şekillerine göre kirler
• Kaynağına göre kirler.
1. Oluşumuna Göre Kirler
Bu kir grubunda kir maddesinin özelliği ya
da oluş nedeni ortaya çıkış kaynağı dikkate
alınmaktadır. Buna göre kirler gevşek,
yapışkan ve partikül şeklinde
gruplandırılmaktadır.
Gevşek Kir
Gevşek kir, her çeşit yüzeye yapışmayan
kııdıı Kendi Kinde hııyıık ve kaba kiı (
taş, kum, çakıl, gazete kırpıntıları, sigara
izmariti, tahta talaşı gibi ) ve küçük ya da
ince kir olmak üzere ikiye ayrılır. Kuru
temizlik, toz alma ile kolayca giderilebilen
kirlerdir. Kirin yüzeyden alınması fazla bir
işlem gerektirmez. Temizlenmesi kolay bir
grubu oluşturur. Temizliği için mop,
elektrikli süpürge ve el süpürgesinden
yararlanılır.
Yapışkan Kir
Temiz yüzeylere yapışmış her çeşit
elementlerdir. Bu tür kirler suda
çözülebilen kirler (çamur, yiyecek içecek
gibi) çözücüde çözülebilen kirlerdir (yağ,
motor yağı, tebeşir, ruj gibi). Bunların
temizlenmesi için farklı temizlik
maddelerinin kullanımı gerekir. Kimyasal
temizlik ve ıslak temizlikle giderilmesi
mümkün olan kirlerdir.
Parti kül Kir
Partikül kir ise, sadece temizleme ile
giderilemeyen, özel bir uygulamaya ihtiyaç
duyan ve parçacıklar şeklinde oluşan
kirlerdir. Toz şeklinde olacağı gibi yağlı
kabarcıklar şeklinde de ortaya çıkar.
Özellikle, yağlı kabarcık şeklinde
olanlarının yardımcı temizlik maddelerle
temizlenmesi gerekir.
2. Görünüşüne Göre Kirler
Burada kirli maddenin dışarından görünüşüne
göre yapılan bir gruplama söz konusudur. Bu
gruptaki kirlere toz, leke ve pas örnek
olarak verilebilir,
Toz
Havada serbest olarak yüzen kuru kirdir. Her
tip yüzeye konarak açığa çıkar. Yüzeylerin
mat ve kötü görünmesine, kötü kokmasına
neden olur. Ayrıca güve, kurt. böcek gibi
haşerelerin ortaya çıkmasını sağlar. Tozlu
ortamlarda kül, tüy, saç, mikrop, tohum, kum
vb. şeyler de vardır. Kum. tozdan daha
ağırdır ve yüzeylere zarar verir. Aynı
zamanda, solunum yoluyla insan sağlığı için
de zararlıdır. Bu tür kirlerin kısa
periyotlarla, fazla bekletilmeden silinmesi
gerekir. Tozlar, kısa sürede ve az güçle
çıkartılabilir. Tozlar sıvı, buhar ve yağ
ile temas ederse yüzeylere yapışır ve bu tür
kirlerin çıkartılması ilave bazı işlemler
gerektirir.
Lekeler
Leke. yiyeceklerin, suyun, herhangi bir sıvı
veya boyanın dökülmesiyle yüzenin renginin
değişmesidir. Kimyasal çözücülerle, emici
tozlarla, ağartıcılarla, sabun ve su ile,
sentetik deterjanlarla, asit, alkali veya
yağ çözücülerle çıkarılabilirler. Eskimiş
lekelerin çıkartılması başarılı olmaz.
Lekelerin çıkartılması genellikle şu yol
izlenir:
a. Emmesi için pudra,
b. Çözmesi için çözücü deterjan,
c. Asit veya alkali ile lekeyi çıkarmak
gerekir.
Paslanma
Hava, su veya yiyeceklerin yüzeyler
(genellikle metaller) arasındaki kimyasal
İşlem sonucu meydana gelen bir tabaka veya
lekedir. Metale bağlı olarak renk
değişiktir. Demir rengi kahverengi, bakır
rengi yeşil, gümüş, altın ve alüminyum rengi
siyah renktir. Paslanmalar, uygun bir asitle
veya ovucu tozla ovmakla çıkarılabilir.
Hafif kirler yeni iken kolay çıkarılır.
Bekletilirse çıkarılması zorlaşır. Çoğu kez
de yüzey tahrip olur. Yüzeye uygun doğru
temizleme ile iş kolaylaşır ve çabuk olur.
|
|
